नववर्षाची चारोळी
नववर्षाच्या स्वागताची
तयारी करु नवसंकल्पाने
संघर्षमय या दुनियेचे
स्वागत करु आनंदाने
श्रीमती माणिक नागावे
कुरुंदवाड, जिल्हा. कोल्हापूर
नववर्षाची चारोळी
नववर्षाच्या स्वागताची
तयारी करु नवसंकल्पाने
संघर्षमय या दुनियेचे
स्वागत करु आनंदाने
श्रीमती माणिक नागावे
कुरुंदवाड, जिल्हा. कोल्हापूर
स्पर्धेसाठी
चारोळी
विषय-- स्त्री मुक्ती
परंपरेच्या जोखडातूनी
सुटण्या स्त्री मुक्ती धडपडते
आखून नव्या वाटा,योजना
नामी युक्ती त्यास्तव स्विकारते
रचना
श्रीमती माणिक नागावे
कुरुंदवाड, जिल्हा. कोल्हापूर
😢😢 अंत एका ध्यासपर्वाचा 😢😢
सकाळी सकाळी एक बातमी समजली व काळजात चर्र...झाले. एक क्षणभर काही सुचेना.जेष्ठ दिग्दर्शक मा. यशवंत भालकर सरांचे आकस्मिक निधन... विचारच खुंटले.... यशवंत भालकर एक हसरं सतत धडपडणारे एक ऊत्साही व्यक्तीमत्व. सावित्रीच्या लेकी या ग्रुपच्या माध्यमातून सरांची ओळख झालेली.मला सावित्रीची लेक- आदर्श शिक्षिका पुरस्कार मा.यशवंत भालकर सरांच्या हस्ते मिळाला तेंव्हा मला खूप आनंद झाला होता. तेव्हापासून ते ग्रुपच्या माध्यमातून संपर्कात होते.ग्रुपमधील सदस्यांच्या सुखदु:खात सहभागी व्हायचे.सगळ्यांना प्रोत्साहन देत असत. मला तर नेहमी प्रेरणा द्यायचे.मुलांची,तब्येतीची आस्थेने चौकशी करत.आमच्या शाळेचा रौप्यमहोत्सवी कार्यक्रम होता.एवढा मोठा कार्यक्रम घ्यायचा तर त्या तोलामोलाचा पाहुणा हवा.माझ्या डोळ्यासमोर भालकर सर आले.पण ते येतील का ? असा शी शासंकता मनात होती.सहज मी फोन केला व येणार का विचारले अन् काय आश्चर्य ते लगेच हो म्हणाले.माझ्या तर आनंदाला पारावर राहिला नाही. तो कार्यक्रम खूप छान रितीने पार पाडला.अगदी शेवटपर्यंत हसतमुखाने वावरले.सर्वींना खूप बरे वाटले.माझ्या मनात सरांच्या बद्दलचा आदर आणखीन वाढला.त्यानंतर मी माझ्या कवितासंग्रह काढणार म्हटल्यावर माझ्याकडून कविता मागवल्या व वाचून छान अभिप्राय दिला.मला शुभेच्छा ही दिल्या एवढच नव्हे तर त्यांच्या हस्ते पुस्तक प्रकाशन व्हावे या माझ्या इच्छेला दुजोरा देत सर्वात प्रथम हजर राहिले व तोंडभरून माझं व माझ्या पुस्तकाचं कौतुक केलं.मला नेहमी सावित्रीची लेक,बोला कवयित्री असं म्हणून बोलवायचे.ते शब्द अजून कानात घुमत आहेत.कोण बोलवणार आता ? खरचं सर तुम्ही खूप वेगळे व महान होतात.अशी व्यक्ती सापडणे दुर्मिळ आहे.एवढा मोठा दिग्दर्शक पण अजिबात कशाचाही, कसलाच गर्व,अभिमान नव्हता.त्यामुळे आम्हाला सर्वांना ते कुटुंबातील सदस्यच वाटायचे.गरीब- श्रीमंत असा भेदभाव त्यांनी कधीच केला नाही. नेहमी कोणत्या ना कोणत्या कामात व्यस्त असत. रंकाळा बचाव मोहीमेत सक्रिय होते.त्यांचे लिखाण रंकाळ्याभोवतीचं सामावलेले होते. विद्यापीठाच्या सिनेटपदी नेमणूक झाल्यानंतर त्यांनी अनेक योजना राबविल्या. दररोज व्यायाम न चुकता करणाऱ्या , सतत हसतमुख राहून दुसऱ्यांना हसवत ठेवणे,आधार देणे हे कौशल्य त्यांच्यात होते.अशा माणसाचा मृत्यू असा अचानक व्हावा हे न पटण्यासारखे आहे. सुबक साहित्य कलामंचच्या अध्यक्ष या नात्याने त्यांनी आम्ही कवयित्री हा कार्यक्रम घेऊन आम्हा कवयित्रींना प्रोत्साहन दिले व सन्मान केला.भविष्यात या माध्यमातून आपण काय करणार आहोत याबद्दल दिलखुलास चर्चा केली.या सगळ्या आता कल्पनाच राहिल्या.या कल्पना पूर्ण तरी होऊ द्यायचं होतं. का दैवाने असा घाला घातला असेल बरं? ऊत्तर नाही सापडत.सर तुम्ही हवे होतात.पण नियतीपुढे कुणाचेच चालत नाही. पण एवढ्यात हे व्हायला नको होतं.. त्यांच्या आशा आकांक्षा खूप होत्या. त्या तरी पूर्ण व्हायला हव्या होत्या.सगळंच अनपेक्षितपणे घडलं.अविश्वसनीय आहे सगळं..आम्हाला आधार देणारे,प्रोत्साहन देणारे शब्द आम्हाला आता पुन्हा ऐकायला मिळणार नाहीत. मायेचा हात आणि दयाळू नजर आता आम्हाला दिसणार नाही. आपल्या आत्म्यास चिरशांती लाभो.हीच साश्रूपूर्ण नयनांनी श्रद्धांजली.🙏🙏🙏😢😢😢
साद घालतो आम्ही तुम्हास
याल का परतूनी या भूवरी
आस आम्हा आपल्या आशिर्वादाची
या परतूनी तुम्ही सत्वरी .
श्रीमती माणिक नागावे
कुरुंदवाड, ता.शिरोळ
जिल्हा. कोल्हापूर.
9881862530
स्पर्धेसाठी
हायकू
विषय- चित्र हायकू
शिर्षक-- खोपा
सुगरणीची
जोडी शोभे सुंदर
कार्यतत्पर
मादी निवांत
नर बांधे घरटे
छानसे छोटे
दोन मजले
वर आणिक खाली
त्यांची हवेली
टांगले वर
विणकराने छान
दोलायमान
आश्वस्त तीही
दाखवून विश्वास
जोडी ही खास
रचना
श्रीमती माणिक नागावे
कुरुंदवाड, जिल्हा. कोल्हापूर
स्पर्धेसाठी
चारोळी
विषय- बहिणीची माया
बनून प्रतिरूप आईचे सदा
वर्षाव करते बहिणीची माया
अनुभवून प्रेम तुझे निस्वार्थी
पुलकित होते ताई माझी काया
रचना
श्रीमती माणिक नागावे
कुरुंदवाड, जिल्हा. कोल्हापूर.
छत्रपती शाहू महाराज का शैक्षणिक कार्य
जिसतरह कमल का फूल कीचड को सुगंधित करता है। सागर कीमती मोती सीप के माध्यम से देता है।ऊसीतरह शाहू महाराज भी महात्मा फुले,डॉ. बाबासाहब आंबेडकर के विचार अपने आचरण में लाया। कोल्हापूर का नाम महाराष्ट्र के साथ साथ देशमें भी कीया। महाराज महान क्रांतीकारक गरीबोंके मसिहा, तथा शोषितोंके मित्र तो शोषकोंके लिए काल थे। आप एक महान शिक्षणप्रसारक थे। कोल्हापूर के शैक्षिक प्रगती में ऊनका बहुत बडा सहभाग है।
शाहू महाराज सामान्य व्यक्ती नहीं थे, तो राजाओंके राजा थे। अत्यंत सिधे सरल मनके , स्वभावके महाराज का जन्म छब्बीस जून अठारह सौ चौरहत्तर को कोल्हापूर में हुआ। ऊनका मूल नाम यशवंतराव था। दत्तकविधान के बाद वे शाहू बन गये।
जब उन्होंने राज्यकारोभार जिम्मेवारी अपने ऊपर ली तब उन्होने सामाजिक, सांस्कृतिक, शैक्षणिक कार्य में पूरा ध्यान लगाया। अगर अपने समाज को आगे लाना है तो उन्हे शिक्षा देना जरुरी है, यह उन्होंने जान लिया और शिक्षा सबको मिलनी चाहिए यह जानकर शिक्षा का प्रसार कीया। सदियोंसे अज्ञान के अंधेरे में गोते खानेवाले दलित समाज को शिक्षा का सही रास्ता दिखाया। जातीपाती के बाहर आकर बहुजनसमाज को शैक्षिक सहुलीयत देकर प्रेरित कीया। प्राथमिक शिक्षा सख्तीका और मोफत कीया। वसतिगृह भी निर्माण कीया। स्त्री- शिक्षापरभी ऊनका विशेष ध्यान था।लडकीयोंको फीस में सहुलीयत दे दी गयी थी। अपनी विधवा स्नुषा को भी जननिंदा सहकर पढाया। महाराज के प्रयास से कोल्हापूर " दक्षिण काशी " के साथ साथ " शिक्षण काशी" के नाम से भी जानी जाने लगी। समाजपरिवर्तन के लिए शिक्षा का उपयोग कीया। उन्होंने सैनिकी स्कूल, टेक्नीकल स्कूल शुरु कीया था। शिक्षा प्रगतीके रथ का पहिया है,समतताकी चाबी है,ऊद्योग की जननी है तो उत्कर्ष की गुरुचाबी है ऐसा वे मानते थे। शिक्षाके सहारेही उन्होंने ब्राम्हणेतर समाज को ब्राह्मण समाज के साथ लाकर बिठा दिया।
ऐसा शैक्षणिक महान कार्य करनेवाले राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज स्वातंत्र्य- समता- बंधुता के प्रचारक सबके लिए प्रेरणादायी हैं और हमेशा रहेंगे।
लेख
श्रीमती माणिक नागावे
कुरुंदवाड, जिल्हा. कोल्हापूर.
9881862530
माझं ही ऐका साठी
शेतमालाला हमीभाव द्या!!
भारत हा कृषीप्रधान देश आहे. भारतातील शेतकरी दिवसरात्र आपल्या शेतात कष्ट करत असतो.आपल्या घरादाराची सारी जबाबदारी त्याच्यावर असते.आपण बाजारातून एखादी वस्तू विकत घेतो.त्यावेळी त्यापाठीमागील शेतकऱ्यांचे कष्ट आपल्याला माहीत नसतात. त्यामुळे आपण त्या शेतमालाची किंमत खूप कमी करत असतो. मॉलमध्ये विचार न करता भरमसाठ खर्च करणारे आपण शेतकऱ्यांचा माल विकत घेताना किंमतीमध्ये कमालीची घासाघीस करतो.त्यावेळी शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावरील आगतिक, असहाय्य भाव आपल्याला का बरं दिसत नाहीत. आपला तो पोशिंदा आहे, तो जर काम करत नाही असे म्हणाला, जर संपावर गेला, किंवा जर त्याने बंड पुकारले सर्व समाजविरुद्ध तर.... काय होईल कल्पनाच करवत नाही. ज्याच्या जीवावर आपण जगतो त्यालाच आपण किंमत देत नाही. आजची परिस्थिती तर खूपच दयनीय आहे. कांद्याने तर शेतकऱ्यांना अक्षरशः रडवले आहे. फायदा तर सोडाच पण घातलेले भांडवलाचे ,मजुरीचे पैसेही त्याच्या हाताला लागत नाहीत. यासारखे दुर्दैव कोणतेच,कुठल्याही देशात नसेल.सरकारची आश्वासन पुर्तीमधील कमालीची उदासीनता,मालाला हमीभाव मिळत नाही. कर्जमाफीचा फुसका बार ,सकस बीयानांचा अपुरा पुरवठा,अनियमित वीजपुरवठा, पाण्याची कमतरता,मजुरांचा अभाव अशा कीतीतरी समस्यांना आजचा शेतकरी तोंड देत आहे. आजचा शेतकरी या सर्व दुष्टचक्रात अडकला आहे.त्याच्या मनाची द्विधा मनस्थिती झाली आहे. कुटुंबातील लोकांसाठी जगावे का कर्जाच्या बोझ्याखाली गुदमरुन आत्महत्या सारखा पर्याय निवडावा का फासावर जावे? त्याला कळेना झाले आहे. सावकारीचा अक्राळविक्राळ हात त्याच्या नरडीचा घोट घेत आहे. जनावरांची , बैलांची अवस्था ही दयनीय झाली आहे.अच्छे दिन कधी येणार ? का या फक्त घोषणाच राहणार. चालू सरकारने तर शेतकऱ्यांना जगणेच नकोसे केलयं. दिलेली आश्वासने फक्त मतं मिळवण्यासाठीच होती का? यक्ष प्रश्न आहे.काँग्रेस सरकार म्हणते आम्हाला निवडून द्या आम्ही तुमची परिस्थिती बदलतो. पण आता कुणावर कीती व कसा विश्वास ठेवायचा हे कळेनासे झाले आहे. शेतकरी कीती दिवस हे सहन करणार? कुणी आहे का वाली? देता का कुणी न्याय या शेतकऱ्याला ?
श्रीमती माणिक नागावे
कुरुंदवाड, ता.शिरोळ,
जिल्हा. कोल्हापूर,
9881862530